رفتار حرکتی

طرح های طبقه بندی تک بعدی

این طرح ها در طول سال های گذسته از جایگاه خاصی برخوردار بودند که شامل چهار روش طبقه بندی بر مبنای :

1- عضلانی 2- زمانی 3- محیطی 4 عملکردی، هستند (گالاهو2006).

*عضلات : جنبه های عضلانی حرکت شامل اندازه و دامنه ی حرکت.

-مهارت های حرکتی درشت[1] :

استفاده از عضلات بزرگ برای اجرای تکلیف حرکتی(مانند دویدن، پریدن، پرتاب، دریافت).در اکثر مهارت های ورزشی به جز چند مورد استثنا مثل نشانه گیری و هدف گیری از مهارت های حرکتی درشت استفاده می شود. بسیاری از فعالیتهای ورزشی مستلزم مهارتهای سطح بالای درشت می باشند (رهبانفرد،1377) و توانایی استفاده از مهارتهای حرکتی درشت یک

فرایند مستمر است که همچون مهارتهای حرکتی ظریف در اغلب کودکان به شیوه ای قابل پیش بینی رشد می کند(صیادی اناری،1376) و به سه دسته تقسیم می شوند:

الف ) اولین دسته شامل فعالیتهای حرکتی هستند که از طریق کنترل بدنی مؤثر به سوی انواع مشخصی از پیشرفتهای فیزیکی هدایت می شوند ، مانند صعود کردن ، برقراری تعادل بدنی ، جهیدن و غلتیدن .

ب ) دومین دسته فعالیتهایی هستند که به سرعت و قدرت بدنی تکیه دارند ، مانند گرفتن ، ضربه زدن با پا و پرتاب کردن .

ج ) سومین دسته فعالیتهای حرکتی هستند که به ریتم تکیه دارند (مفیدی،1373)

-مهارت های حرکتی ظریف[2] :

استفاده از عضلات کوچک جهت اجرای تکلیف حرکتی یا به کار گیری دقت (مانند نوشتن، تایپ کردن، بافتن، کشیدن تصویر). که ناظر است بر مهارتهایی که مستلزم حرکات نرم، ظریف واجرای دقیق اند (رهبانفرد،1377). به عبارتی شاید بتوان گفت ، کلیه فعالیتهایی که نیازمند هماهنگی چشم و دست هستند ، ظریفند (سیدزاده نوش آبادی،1380) .

*زمانی :

دوره زمانی که حرکت در آن اجرا می شود مد نظر است.

-مهارت حرکتی مجرد :

تکلیف حرکتی با زمان آغاز و پایان مشخص (مانند ضربه زدن به توپ قوس دار، ضربه با شلاق)

-مهارت حرکتی زنجیره ای :

زنجیره ای از مهارت های مجرد که پی در پی و سریع اجرا می شوند (مانند دریبل توپ بسکتبال، باز کردن قفل درب)

-مهارت حرکتی مداوم :

وارد کردن نیرو در یک زمان دلخواه اجرا می شوند (پدال زدن روی دوچرخه، شنا کردن، نواختن ویلن)

*محیطی :

محیطی که در آن مهارت اجرا می شود مد نظر است.

-مهارت حرکتی باز :

در محیطی غیر قابل پیش بینی و دائما در حال تغییر اجرا می شود(مانند دریافت توپ در حال حرکت، کشتی گرفتن)

-مهارت حرکتی بسته :

در محیطی ثابت و بدون تغییر اجرا می شود( مانند ضربه زدن به توپ گلف)

*عملکردی :

جنبه های عملکردی حرکت، هدف از اجرای حرکت مورد توجه است.

-تکالیف تعادلی :

تاکید مکانی بر کسب یا نگهداری تعادل در شرایط محیطی پویا یا ایستا (مانند نشستن، ایستادن، حفظ تعادل روی یک پا، راه رفتن روی میله باریک)

-تکالیف جابجای :

انتقال بدن از یک نقطه به نقطه ای دیگر در فضا ( مانند خزیدن، دویدن و پرش ارتفاع در دو و میدانی)

-تکالیف دستکاری : حرکاتی که مکررا طی یک شی یا دریافت نیرو از آن (مانند ضربه، شلیک کردن، نوشتن، بافتن).

طرح های طبقه بندی دو بعدی

الگوهای دوبعدی طبقه بندی مهارت های حرکتی، توصسفی هستند، ولی به خوبی و کامل تر از طرح های طبقه بندی یک بعدی، می توانند حرکات انسان را تشخیص دهند این الگوها ابزار مناسبی را برای بررسی حرکات در حال اجرا، از حرکات ساده به حرکات پیچیده و حرکات کلی به جزئی را بدست می دهند.

الگوی دوبعدی توسط جنتایل[3] (2000) پیشنهاد شد، که شامل بافت محیطی که تکلیف در آن اجرا می شود و نیز نقش عمل است.

طرح دو بعدی جنتایل جهت طبقه بندی مهارت های حرکتی، بسیاری از مشکلات موجود در طرح های یک بعدی را برطف می سازد. با تشخیص این که تکلیف حرکتی مورد نظر در کدام گروه از این پیوستار شانزده قسمتی قرار می گیرد، درمانگر یا مربی تعیین می کند که فراگیر چگونه می تواند تکلیف را با تغییر مداوم بافت محیطی اجرا کند. این امر کسب حداکثر پیشرفت در یادگیری را براساس توانایی های فرد ممکن می سازد.(گالاهو و ازمون،2006).